કેમ ઉજવવામાં આવે છે ધનતેરસનો તહેવાર, જાણો પૌરાણિક કથા અને મહત્વ

  • ધનતેરસનો તહેવાર કાર્તિક મહિનાની ત્રિદોષિ તિથીએ ઉજવવામાં આવે છે. આ વખતે ધનતેરસનો તહેવાર 13 નવેમ્બર છે. ભગવાન વિષ્ણુના અંશાવતાર તથા દેવતાઓના વૈદ્ય ભગવાન શ્રી ધન્વંતરી પ્રાકટ્યપર્વ કાર્તિક કૃષ્ણપક્ષ ત્રયોદશી 13 નવેમ્બર શુક્રવારના રોજ ઉજવણી કરવામાં આવશે. આ તહેવાર પ્રદોષ વ્યાપીની તિથિમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે પરિવારમાં તંદુરસ્તી માટે ઘરના મુખ્ય દરવાજા પર ભગવાન યમનું સ્મરણ કરો અને દક્ષિણ દિશામાં અનાજ વગેરે મૂકો અને તેના પર દીવો સ્થાપિત કરો. તે જ સમયગાળા દરમિયાન ગૃહસ્થોને 'ૐ નમો ભગવતે ધન્વંતરાય વિષ્ણુરૂપાય નમો નમ:. મંત્રની પૂજા ષોડશોપચર વિધિથી કરવી જોઈએ જેના પરિણામે પરિવારમાં આયુષ્ય અને આરોગ્યતા બની રહે છે.
  • ધન્વંતરી જયંતિ અથવા ધનતેરસની ઉજવણીના સંદર્ભમાં આ ઘટના આવે છે, ભૂતકાળમાં દેવરાજ ઇન્દ્રના અભદ્ર વર્તનને પરિણામ સ્વરૂપ મહર્ષિ દુર્વાસે ત્રણેય લોકને શ્રીહિન હોવાનો શ્રાપ આપ્યો હતો જેના કારણે અષ્ટલક્ષ્મી પૃથ્વીથી તેમના લોક પર ચાલી ગઈ હતી. ફરીથી ત્રણેય લોકમાં શ્રીની સ્થાપના કરવા વ્યાકુલ દેવતા પાસે ગયા અને આ સંકટને દૂર કરવા સમાધાન માંગ્યું. મહાદેવે દેવતાને સમુદ્રમંથનનું સૂચવ્યું જેને દેવો અને દાનવોએ આનંદથી સ્વીકાર્યું.
  • સમુદ્ર મંથનની ભૂમિકામા મંદારચલ પર્વતને મથાની અને નાગાઓના રાજા વાસુકી મથની માટે દોરડું બનાવવામાં આવ્યું હતું. વસુકીના ચહેરા તરફ દાનવ અને પૂંછડી તરફ દેવતાઓને લઈ જવામાં આવ્યા અને સમુદ્ર મંથન શરૂ થયું. સમુદ્રમંથનથી ચૌદ મોટા રત્નો ઉદ્ભવ્યા જેમાં ચૌદ રત્નોના રૂપ માં ભગવાન ધન્વંતરી ખુદ પ્રગટ થયા અને તેમને હાથમાં અમૃતકલશ પકડ્યો હતો. ભગવાન વિષ્ણુએ તેમને દેવતાઓના વૈદ્ય અને વનસ્પતિ અને દવાઓના સ્વામી તરીકે નિયુક્ત કર્યા. વરદાન તરીકે તમામ વૃક્ષો અને વનસ્પતિમાં રોગનિવારક શક્તિનો ઉદભવ થયો.
  • આજકાલ દિવસોમાં વેપારીઓએ 'ધનતેરસ' નું પણ બજારીકરણ કર્યું છે અને આ દિવસને લક્ઝરી માલની ખરીદીનો દિવસ જાહેર કર્યો છે જે યોગ્ય નથી. ભગવાન ધન્વંતરી સાથે તેનો કોઈ સંબંધ નથી. તે આરોગ્ય અને દવાઓના સ્વામી છે નહીં કે ઝવેરાત અથવા અન્ય ભૌતિક પદાર્થોના. તેથી તમારા અને પરિવારના સ્વસ્થ શરીર માટે આ દિવસે તેમની પૂજા અને ઉપાસના કરો, કારણ કે વિશ્વની સૌથી મોટી સંપત્તિ સ્વસ્થ શરીર છે. આયુર્વેદ મુજબ ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ તંદુરસ્ત શરીર અને દીર્ધાયુષ્યથી જ શક્ય છે.
  • શાસ્ત્રોમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે 'શરીર માધ્યમ ખલુ ધર્મ સાધનમ' એટલે કે ધર્મનું સાધન પણ સ્વસ્થ શરીર છે, સ્વાસ્થ્યની સંપત્તિ માટે ભગવાન ધન્વંતરીની પૂજા કરવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસની પૂજા કરવાથી વર્ષો સુધી જીવો તંદુરસ્ત રહે છે.
  • સમુદ્ર મંથનના સમયગાળા દરમિયાન શરદ પૂર્ણિમા પર ચંદ્રનો, કાર્તિક દ્વાદશી પર કામધેનુ ગાય, ત્રયોદશી પર ધન્વંતરી અને અમાવાસ્યા પર મહાલક્ષ્મીનો ઉદભવ થયો. ધન્વંતરીએ જ જનકલ્યાણ માટે અમૃતમય દવાઓ શોધી કાઢી હતી. તેમના રાજવંશમાં મહર્ષિ વિશ્વામિત્રના પુત્ર સુશ્રુત જે શસ્ત્રક્રિયાના પિતા હતા વિશોદમિત્ર તેમના શિષ્ય હતા જેમણે આયુર્વેદની શ્રેષ્ઠ ગ્રંથ સુશ્રુત સંહિતાની રચના કરી હતી.

Post a Comment

0 Comments